Plan daltoński w Trzynastce
Polskie Stowarzyszenie Promocji Oświatowych OPP
  • Społeczna Szkoła Podstawowa nr 13 z Oddziałami Dwujęzycznymi
  • Gimnazjum Niepubliczne nr 12 z Oddziałami Dwujęzycznymi
  • Liceum Ogólnokształcące Niepubliczne nr 43
Plan daltoński w Trzynastce

Plan daltoński w Trzynastce

Nauczyciele w naszej szkole od dawna wprowadzają elementy planu daltońskiego, dzięki czemu w pełni systematyzują pracę z uczniem.

Nauczyciel - mentor indywidualizuje pracę ucznia i z uczniem. Stawia przed swoimi podopiecznymi wyzwania, zostawiając przestrzeń na własną inicjatywę.

Dzień pracy ucznia jest racjonalnie zorganizowany: uczenie się w godzinach porannych, stosowanie przerw śródlekcyjnych niezależnych od szkolnego dzwonka, które zapobiegają zmęczeniu i znużeniu uczniów oraz intensyfikują ich uwagę na treściach lekcji.

Młodszym uczniom nie brakuje ruchu i zabaw na świeżym powietrzu, ponieważ rekreacja połączona jest z przerwą obiadową (całe 45 minut). Uczeń ma możliwość rozwijania swoich zainteresowań na popołudniowych kołach.

Optymalna liczba uczniów w klasie sprzyja realizacji głównych założeń planu daltońskiego: swobody połączonej z odpowiedzialnością, samodzielności i współpracy.

Nauczyciel każdego dnia wprowadza obszerną instrukcję objaśniającą, nad czym uczniowie będą pracować:

• jasno ujęty cel i temat lekcji z zaznaczeniem prac pisemnych i ustnych,

• podanie źródeł i środków dydaktycznych (podręczniki, książki, mapy, encyklopedie, strony internetowe, programy multimedialne).

Czas przeznaczony na przygotowanie materiału wyznacza zegar daltoński, wskazówki orientacyjne odnośnie wybranej formy pracy - sygnalizator.

Nauczyciel dostosowuje tempo nauki do rzeczywistych możliwości każdego ucznia, jednocześnie rozwija poczucie odpowiedzialności za wykonanie podjętego zadania. Nastawiony jest na budowanie pozytywnej samooceny ucznia, bazowanie na jego mocnych stronach - “uczeń jako ekspert”. Tablica „Jestem w tym dobry i chętnie pomogę” ukierunkowuje pomoc koleżeńską i zachęca do współpracy.

Na zajęciach nauczyciele korzystają z narzędzi zaczerpniętych z pedagogiki planu daltońskiego:

Czasomierz – dzięki specjalnej podziałce odmierzającej 5, 10, 15 i 30 minut nauczyciel może wyznaczyć podopiecznym czas na wykonanie danego zadania. Dzięki temu uczeń staje się odpowiedzialny i jednocześnie czuje się bezpiecznie, bo zerkając na zegar, stale otrzymuje informację zwrotną „ile jeszcze zostało do końca zadania”, a nauczyciel nie musi stale odpowiadać na te same pytania.

Patyczki – bardzo dobrze sprawdzają się w sytuacji podziału klasy na grupy czy pary, np. do gier matematycznych lub ukierunkowanej pracy zespołowej. Uczniowie akceptują argument, że „patyczki tak zdecydowały”, dzięki czemu mogą się sprawdzić w pracy z różnymi osobami. Patyczki dają też komfort nauczycielowi, który wie, że na danej lekcji zapytał każdego ucznia (np. podczas powtórki materiału), bez konieczności zaglądania do dziennika.

W klasie 2c patyczki są oznaczone ruchomymi oczami i „mieszkają” w słoiku pt. Planeta uprzejmości. Tworząc kodeks klasowy, każdy uczeń zobowiązał się do jego przestrzegania, symbolicznie wkładając wykonany przez siebie patyczek – kosmitę do klasowego słoika. Patyczki są dla uczniów atrakcyjne i mają spersonalizowany charakter. Dzieci rozpoznają je nawet z dużej odległości i entuzjastycznie reagują, gdy widzą swój.

Plan dnia – zarówno dorosły jak i dziecko lubi wiedzieć, co go czeka w danym dniu. W młodszych klasach szkoły podstawowej układ współrzędnych na planie lekcji wydrukowanym z dziennika elektronicznego nie zawsze jest czytelny. Bardziej przystępny dla uczniów jest plan lekcji z rysunkami, dzięki któremu sami kontrolują, jaka będzie następna lekcja i jakie materiały powinni przygotować.

Tablica dyżurów - na początku każdego tygodnia nauczyciel rozdziela obowiązki, umieszczając imię dziecka przy konkretnym zadaniu (piktogramie). Dzięki temu wiadomo będzie, kto i za co będzie odpowiedzialny w danym tygodniu. Uczniowie z łatwością mogą kontrolować przydział swoich obowiązków.

Sygnalizator – ułatwia organizację czasu i rodzaju pracy uczniów. Kolor czerwony oznacza pracę indywidualną w ciszy. Ten rodzaj pracy obowiązuje na sprawdzianach i kartkówkach oraz samodzielnie wykonywanych ćwiczeniach w czasie lekcji.

Kolor żółty oznacza pracę grupową, wtedy można szeptać i komunikować się z grupą. Kolor zielony używany jest najczęściej w czasie prac twórczych, gdy uczniowie mają potrzebę wyrażenia swoich emocji związanych z działalnością artystyczną. Wtedy, podobnie jak w czasie zabaw swobodnych, mogą rozmawiać i dzielić się spostrzeżeniami.

Sygnalizator świetlny – jako ważny element edukacji i wychowania kształtujący umiejętność samooceny.

Kolor zielony oznacza, że „wszystko umiem”, ale i „dobrze zachowywałem się na zajęciach”, „pracowałem z zaangażowaniem i zrealizowałem cele lekcji”, „jestem zadowolony z efektów mojej pracy”, “podobało mi się”.

Kolor żółty „mówi”: „jeszcze muszę popracować”, „są zagadnienia, których nie rozumiem”, „byłem tylko częściowo skupiony na lekcji”, „zadanie wykonałem niezupełnie”, „było tak sobie”.

Światło czerwone jest najrzadziej używane przez uczniów, oznacza „nie zrozumiałem ćwiczenia”, „źle się zachowywałem”, „uważam, że poszło mi źle”, „nie podobało mi się”.

Uczniowie przy pomocy drewnianych spinaczy oceniają w zależności od sytuacji: efekty swojej pracy, zaangażowanie, stopień realizacji celów, zadowolenie lub zachowanie. Dzieci zaznaczają na sygnalizatorze, jakie są ich odczucia po napisanym dyktandzie czy sprawdzianie, jak oceniają swoje przygotowanie do klasówki, czy podobała im się lekcja, lektura, jakie mają odczucia po pracy w danym zespole uczniów.

Taka szybka „informacja zwrotna” umożliwia zdiagnozowanie sytuacji w klasie i w zależności od potrzeb może być powodem do dłuższej dyskusji z zespołem klasowym lub poszczególnymi uczniami.

Tarcza strzelnicza – jest narzędziem wykorzystywanym podobnie do sygnalizatora świetlnego, z tą różnicą, że na środku jest koło koloru zielonego. Uczeń, który zrealizuje w pełni cel lekcji – np. „umiem zapisać kształtnie wielką i małą literę a”, przykleja karteczkę ze swoim imieniem blisko centrum tarczy. Podopieczni, którzy mają jeszcze problem z kształtnym zapisaniem litery wybierają kolor żółty, nieco dalej oddalony od celu.

Korzystanie z założeń planu daltońskiego pozwala uczniom na aktywne i świadome uczestnictwo w procesie nauczania. Dzieci stają się odpowiedzialne i samodzielne, uczą się podejmowania różnych decyzji.

tekst autorstwa Weroniki Łazęckiej

Zdjęcia